What to Eat During Fasting Healthy Foods Fruits Sabudana Rajgira and More

उपवासात काय सेवन करावे ?

नमस्कार मी डॉक्टर सतीश वसंत शिंदाडकर आज आपण

उपवास असताना कोणते पदार्थ सेवन करावेत आणि अन्य

काय नियम पाळावेत या विषयी बघणार आहोत

उपवास हा प्रौढ व्यक्तीने करावयाचा असतो

लहान मुलं आणि वृद्ध व्यक्ती यांनी शक्यतो उपवास करू नये

आपल्याला एखाद्या आजारात औषधी स्वरूपात उपवास करावयाचा असेल तर तो वैद्यकीय सल्ल्यानेच करावा 

तसेच जे व्यक्ती आहाराचे नियम पाळून केवळ दोन वेळेलाच

आहार सेवन करतात आणि ते देखील प्रामुख्याने सकाळी १० वाजेच्या दरम्यान आणि संध्याकाळी ६ वाजेच्या दरम्यान आहार सेवन करून अन्य वेळेत काहीही सेवन करत नाही अशां साठी सायंकाळी अंदाजे ७ ते सकाळी अंदाजे ९ म्हणजेच साधारणतः 14 तास त्यांचा उपवासच असतो त्यामुळे अशा लोकांसाठी

वेगळा उपवास करण्याची गरज नसते

परंतु जे व्यक्ती कुठल्याही कारणाने आहाराच्या वेळा पाळत नाहीत

अधिक वेळेला आहार सेवन करत असतात त्यांनी 

आठवड्यातून ठराविक दिवशी किंवा महिन्यातील काही ठराविक दिवसांकरिता उपवास करणे अत्यंत गरजेचं असतं

प्रत्येकाची प्रकृती

आरोग्याची स्थिती ह्या गोष्टींवर

उपवासाचे नियम अवलंबून असतात तरी देखील सामान्यतः

पुढील नियम पाळल्यास निश्चितच उपवासाचे जे फायदे मिळू शकतात

उपवासाच्या फायद्यांमध्ये

आपली पचनक्षमता अत्यंत उत्तम होणे

प्रतिकार क्षमता वाढणे आणि

शरीरात असणारी विष घटक बाहेर टाकणे ही प्रक्रिया अत्यंत महत्त्वपूर्ण होत असते

म्हणून उपवासाचे नियम पाळून

आपल्या प्रकृतीनुसार उपवास केल्यास त्याचा उत्तम फायदा होऊ शकतो

उपवास करीत असताना केवळ फळांचा आहार

हा देखील उत्तम उपवास ठरू शकतो

त्या व्यतिरिक्त काही व्यक्ती एक वेळेला आहार घेतात आणि

एक वेळेला साबुदाणा इत्यादी पदार्थ सेवन करतात

आपणास म्हण माहितीच आहे की एकादशी दुप्पट खाशी

म्हणजे अनेक व्यक्ती उपवासाच्या दिवशी अधिक

जड पदार्थांना जसे मिठाई इत्यादींना सेवन करीत असतात

याला उपवास असे म्हणत नाही म्हणून

साधारणतः उपवासाच्या दिवशी कोणते पदार्थ सेवन करावेत याचे वर्णन

आपण आता बघू या - -

उपवासाच्या दिवशी जे व्यक्ती एक वेळेला आहार सेवन करत असतात

त्यांनी शक्यतो सकाळच्या वेळेला आहार सेवन करावा आणि सायंकाळी पचायला अतिशय हलके पदार्थ सेवन करावेत

प्रामुख्याने राजगिरा

उकडलेले रताळे

शिंगाड्याचे पीठ

भगर - - - - साजूक तूप - - -  ताकाची आमटी यांचा आहारामध्ये समावेश करावा

तळलेले पदार्थ - - - - मिठाई

पचायला जड अन्न पूर्णतः वर्ज्य कराव

अति प्रमाणात अन्नग्रहण करणे टाळावे

अशा पद्धतीने योग्य आहार सेवन केला तरच

उपवासाचे फायदे आपल्या शरीरास मिळतील आणि

शरीरात / / / मनात उत्साह तसेच ऊर्जेचा संचार जाणवेल म्हणून

योग्य पदार्थांचे सेवन करून उपवासाला सफल करू या

What to Eat During Fasting Healthy Foods Fruits Sabudana Rajgira and More

Fasting can feel light and refreshing, or tiring and uncomfortable, depending on what you eat. The right fasting foods help maintain energy, support digestion, and prevent unnecessary cravings through the day.

This guide is for general information only. If you have diabetes, acidity, kidney issues, pregnancy-related needs, or any medical condition, speak with a doctor or dietitian before changing your fasting diet.

Choose simple foods that give steady energy

During a fast, the goal is not just to avoid regular grains or certain foods. The goal is to eat in a way that feels light, balanced, and nourishing.

Good fasting-friendly options include:

Fresh fruits such as banana, apple, papaya, pomegranate, and chikoo

Curd, milk, buttermilk, or paneer if they suit your digestion

Nuts and seeds in small portions

Boiled potatoes or sweet potatoes

Sabudana khichdi, preferably with peanuts and less oil

Rajgira roti, laddoo, or porridge

Singhada flour preparations such as thalipeeth or dosa

Drink enough water through the day. Coconut water, lemon water, and plain buttermilk can also help, especially in hot weather.

Fruits and sabudana can be useful when eaten wisely

Fruits are one of the easiest fasting foods. They provide natural sweetness, fibre, water, and quick energy. A fruit bowl with curd can work well as a light meal.

Sabudana is also popular during fasts in India. It gives energy and feels filling, but it is rich in starch. To make it more balanced, prepare sabudana khichdi with roasted peanuts, cumin, green chilli, and minimal ghee or oil. Avoid eating very large portions, especially if you feel sleepy or heavy after it.

Light meals help you feel better during fasting

Heavy fasting meals often defeat the purpose of the fast. Fried snacks, rich sweets, and oversized plates can cause bloating, acidity, and sluggishness.

Light meals are easier to digest and may help you:

Stay active through the day

Avoid sudden hunger

Feel calm and focused

Sleep better at night

Prevent overeating after the fast

A simple plate of boiled sweet potato, curd, fruit, and a small portion of nuts can be more helpful than deep-fried fasting snacks.

Add rajgira, sweet potato, and singhada flour

Rajgira is a good fasting grain alternative and can be used in rotis, porridge, or light laddoos. Boiled sweet potato gives natural sweetness and keeps you full. Singhada flour works well for thalipeeth, pancakes, or rotis.

Try to cook these with less oil and pair them with curd or chutney for better taste and balance.

Avoid too many sweets and heavy foods

Fasting sweets can be tasty, but too much sugar and ghee may lead to heaviness and energy crashes. Deep-fried vadas, chips, and rich desserts can also make digestion slower.

Keep sweets occasional and small. Choose home-cooked, fresh, and lightly prepared food whenever possible.

FAQ

Can I eat only fruits during fasting?

Yes, some people do well with a fruit-based fast. Add curd, milk, or nuts if you need more fullness and energy.

Is sabudana healthy for fasting?

Sabudana can be part of a fasting meal, but portion size matters. Add peanuts and use less oil to make it more balanced.

What is a good light dinner on a fasting day?

Curd with fruit, rajgira roti, boiled sweet potato, or singhada thalipeeth can make a simple dinner.

Should I avoid fried fasting foods completely?

You do not have to avoid them completely, but keep them limited. Fried foods can cause heaviness and acidity.

Fasting works best when it supports both faith and health. Choose simple foods, stay hydrated, eat mindfully, and let the fast leave you feeling lighter, not drained.