Should rock salt be consumed?

Satish Shindadkar
Aug 14
4 min read

सैंधव मीठ सेवन करावे का ?

नमस्कार मी डॉक्टर सतीश वसंत शिंदाडकर आज आपण

मीठाच्या गुणधर्मा विषयी तसेच

कोणत्या प्रकारचं मीठ आपल्या आरोग्यासाठी उत्तम असतं

या विषयी बघणार आहोत

आयुर्वेदामध्ये पाच प्रकारचे मीठ मनुष्याच्या सेवनासाठी

उपयुक्त सांगितलेले आहेत त्यामध्ये

सौवर्चल

सैंधव

बीड औद्भित आणि सामुद्र / समुद्र असे पाच प्रकारचे मीठ

ज्याला आयुर्वेदामध्ये लवण असे म्हणतात

हे पाचही प्रकारचे मीठ मनुष्य त्याच्या जीवनात

आहार किंवा औषधी रूपात घेऊ शकतो असे वर्णन आहे.

त्यापैकी सर्वात शेवटी वर्णन केलेलं सामुद्र लावण म्हणजे

समुद्राच्या पाण्यापासून तयार केलेले मीठ

हे आयुर्वेदाने कनिष्ठ सांगितलेले आहे म्हणजे शक्यतो

याचा वापर करू नये

ते आपल्या शरीरासाठी फारसे चांगले नसते परंतु

आजच्या दैनंदिन व्यवहारात आपण याचाच उपयोग

नित्यनेमाने करीत असतो

तर सर्वात पहिला जो प्रकार सांगितलेला आहे तो म्हणजे सौवर्चल लवण हा प्रकार सर्वश्रेष्ठ असला तरी देखील

मोठ्या प्रमाणात उपलब्ध होत नाही तर दुसरा

जो प्रकार सांगितला आहे सैंधव लवण हा प्रकार

मुबलक प्रमाणात उपलब्ध आहे आणि

श्रेष्ठतेच्या दृष्टीने देखील उत्तम आहे म्हणून

याचा वापर करण्यास हरकत नाही

साधारणतः मीठ हे संपूर्ण शरीरात स्निग्धता म्हणजेच

ओलावा निर्माण करणारे असते म्हणजेच

शरीरात पाणी धरून ठेवणारे असते

गुणाने उष्ण असून भूक वाढवणारे असते

आयुर्वेदातील शुद्धी प्रक्रियेत म्हणजेच पंचकर्माच्या

वमन

विरेचन

बस्ती

शिरोविरेचन म्हणजेच नस्य इत्यादी

कर्मांसोबत स्नेहन आणि स्वेदन कर्मात देखील

याचा वापर औषधी रूपात केला जातो

औषधींमध्ये प्रामुख्याने पचनाच्या औषधी

भूक वाढीच्या औषधी तसेच

अजीर्ण

पोटात आवाज येणे

पोट फुगणे

पोटात गोळा उठणे

पोट दुखी आणि

विविध प्रकारच्या वात विकारांमध्ये

या पाचही प्रकारच्या मिठांचा उपयोग केला जात असतो

मीठ हे कफ पातळ करणारे

मुखामध्ये लालास्त्राव म्हणजे लाळ तयार करणारे असून

आहारामध्ये अन्नाला रूची प्राप्त करून देणारे असते.

थोडक्यात मीठ हे पचायला हलके असून

शरीरात स्निग्धता / ओलावा निर्माण करते मात्र

गुणांनी उष्ण असते

मिठाचा वापर प्रमाणातच करावा जर

मिठाचे अतिरिक्त सेवन झाले तर - - -

शरीरामध्ये पित्तदोष वाढतो

रक्तामध्ये पित्त वाढून शरीरातील विविध मार्गातून रक्तस्राव होऊ शकतो जसे

तोंडातून

मलाद्वारे

गुदद्वारातून रक्तस्राव होऊ शकतो तसेच

अतिरिक्त सेवनामुळे

तहान खूप मोठ्या प्रमाणात लागणे

ताप येणे

त्वचेचे विकार होणे

मांस पेशींमध्ये शिथिलता येणे

शरीरात विष वाढविणे

दात झिजणे / / / लवकर पडणे

पौरुषत्व गमविणे

शरीरामध्ये थकवा निर्माण करणे

अकाली त्वचेवर सुरकुत्या पडणे

अकाली केस गळणे / / / केस पांढरे होणे

आम्लपित्त म्हणजेच ऍसिडिटी

वात रक्त म्हणजेच गाऊट

विविध प्रकारचे त्वचा विकार इत्यादी निर्माण होतात म्हणून

कोणत्याही प्रकारचे मीठ असो त्याचा योग्य

प्रमाणातच वापर करणे हितावह असतं