The Toxic Effects of Pollution on Health

प्रदूषणाचा स्वास्थ्यावर होणारा विषारी परिणाम

नमस्कार मी डॉ सतीश वसंत शिंदाडकर आज आपण

प्रदूषण या विषयी बघणार आहोत

प्रदूषणामुळे होणारी विषबाधा ही  

एक विशेष प्रकारची विषबाधा मानली जाऊ शकते.

इतर विषाचा वापर एखाद्या व्यक्तीद्वारे

विशिष्ट हेतूने केला जातो परंतु प्रदूषणामुळे

विषबाधा एका व्यक्तीच्या नियंत्रणात नसते.

उद्योग आणि घरातील कचऱ्यातून अनेक रसायने

वातावरणात सोडली जातात आणि ते हवा,

पाणी, माती इ. प्रदूषित करतात.

पर्यावरणीय समतोल राखण्यासाठी आणि

सामाजिक आरोग्यासाठी हे महत्त्वाचे असल्याने

या समस्येचा गांभीर्याने विचार केला पाहिजे.

ही समस्या एक सामाजिक समस्या आहे,

ती वैयक्तिकरित्या सोडवता येत नाही.

जलशुद्धीकरण कमी अधिक प्रमाणात करता येते. पण

हवा, माती वगैरे पूर्णपणे शुद्ध करता येत नाही.

त्यामुळे त्यांच्याशी लढण्यासाठी आपली

प्रतिकारशक्ती वाढवावी लागेल.

ध्वनी प्रदूषण प्रथम पाहू या - -  -

आवाजाच्या अनेक स्त्रोत्रांमुळे ध्वनी प्रदूषण हा

मुख्य चिंतेचा विषय संपूर्ण जगापुढे उभा आहे यामध्ये

प्रामुख्याने वाहतूक यंत्रणा जसे विमान, रेल्वेचा आवाज, 

रस्त्यावरील वाहनांचा आवाज इत्यादींचा समावेश होतो तसेच 

औद्योगिक आणि निवासी इमारतींमधील निवासी भागात

देखील ध्वनी प्रदूषण असू शकते जसे - - - स्वयंपाक

घरातील मिक्सर,   ज्यूसर,       प्रेशर कुकर आणि

अन्य उपकरण जसे - - -  ह्व्याक्युम क्लिनर, 

वॉशिंग मशीन, टी व्ही, ड्रायर, कुलर इत्यादी

काही व्यक्तींना या आवाजाची सवय होते परंतु

सततच्या आवाजामुळे त्यांच्या ऐकण्याच्या शक्तीवर विपरीत परिणाम होतो. 

काहींना तर कायमचे बहिरे पण येते.

काहींचे कॉन्सन्ट्रेशन कमी होते.  

अनेक कारखान्यांमधून सातत्याने कर्कश आवाज

निर्माण होत असतो आणि त्या ठिकाणी काम

करणाऱ्या व्यक्तींना बहिरेपण निर्माण होत असतो.

जेवढ्या व्यक्तींना बहिरेपण येते त्यापैकी

एक तृतीयांश लोकांना ध्वनी प्रदूषण हे कारण आढळून येते.

काही व्यक्तींना मोठ्याने संगीत गाणे ऐकण्याची

सवय असते अशां साठी देखील हा सावधानतेचा इशारा आहे

कारण मोठा आवाज नेहमीच घातक असतो

कर्कश आणि मोठा आवाज ऐकल्याने बहिरेपणा

येतोच परंतु सोबत रक्तदाब वाढणे, हृदयाचे ठोके वाढणे,

चिडचिडेपणा, रागीटपणा हा देखील निर्माण होत असतो

ध्वनी प्रदूषण क्षेत्रात मोठ्या प्रमाणात वृक्षांची लागवड

आणि जोपासना करावी.

या वृक्षांच्या पानांमुळे ध्वनीची तीव्रता कमी होते

या नंतर जल प्रदूषण विषयी बघु या - - -

पाण्याच्या बाबतीत नैसर्गिक अशुद्धता आणि

मानवनिर्मित किंवा अनैसर्गिक अशुद्धता समाविष्ट आहे.

नैसर्गिक अशुद्धता ह्या मूलत: धोकादायक नसतात यात - - -

1. विरघळलेले वायू (उदा. नायट्रोजन co2, H2s, इ.)

2. विरघळलेली खनिजे (Mg, Na, इ.)

3. अशुद्धी (वाळू, चिखल, चिकणमाती)

4. सूक्ष्म जीव.

अनैसर्गिक अशुद्धता : या मानवी चुका, शहरीकरण आणि

औद्योगिकीकरणामुळे उद्भवतात, यात - - -

1. सांडपाणी-युक्त विघटनशील सेंद्रिय पदार्थ आणि रोगजनक घटक.

2. औद्योगिक आणि व्यापारिक कचरा

3. कृषी प्रदूषक – रसायन इ.

पाण्याशी संबंधित आजार :

व्हायरल -

बॅक्टेरियल - इ. चा समावेश होतो

यानंतर वायू प्रदूषण विषयी बघु या  - - -

वायू प्रदूषण ही सामाजिक समस्या आहे.

ती पूर्णपणे टाळता येत नाही. यात 

1. ऑटोमोबाईल्स मुळे - हायड्रोकार्बन्स, CO, शिसे, No2, कणिक पदार्थ उत्सर्जित होतात

2. उद्योग.

3. घरगुती स्रोत.

4. तंबाखूचा धूर.

यामुळे - -

श्वसन प्रणाली बिघडते  

रक्ताची ऑक्सिजन वाहून नेण्याची क्षमता कमी होते,

थकवा येतो,

स्मरणशक्ती कमी होणे इ.

पेट्रोयासाठी 

सार्वजनिक वाहनांचा वापर, 

शक्यतो या पुढे battery असणारी वाहने खरेदी करावीत.

वीज निर्मितीत देखील वायू प्रदूषण होत असते म्हणून

प्रत्येकाने आपल्या घरासाठी लागणारी वीज छतावर

सोलर द्वारे निर्माण केल्यास प्रदूषण कमी होण्यास मदत होते.  

यानंतर भूमी प्रदूषण बघु या - - -

शेतीमध्ये खते, कीटकनाशके इत्यादींचा वापर

करणे आवश्यक आहे; ज्याचा मातीवर परिणाम होतो.

हवा, पाणी प्रदूषक माती देखील प्रदूषित करतात.

औद्योगिक कचरा - मोकळ्या मैदानांवर, नदीत सोडला जातो.

घरातील कचरा - जसे साबण पाणी इ.

वायू प्रदूषणामुळे - आम्ल पावसामुळे माती प्रदूषित होऊ शकते.

माती प्रदूषणाचे मानवी आरोग्यावर होणारे परिणाम म्हणजे

हार्मोनल दोष, पोटाचे विकार, संक्रमण इ.

यासाठी - 

तज्ज्ञांच्या सल्ल्यानुसार खते आणि

कीटकनाशकांचा वापर करावा म्हणजे प्रमाणबद्ध वापर असावा.

प्रतिकारशक्ती सुधारणे इ.

The Toxic Effects of Pollution on Health

Poisoning caused by pollution can be considered a special type of poisoning.

Other poisons are used by an individual for a specific purpose, but poisoning due to pollution is not under the control of any one person.

Many chemicals are released into the environment from industrial and household waste, polluting the air, water, soil, etc.

Since maintaining environmental balance and protecting public health are important, this issue should be taken seriously.

This is a social problem and cannot be solved individually.

Water can be purified to a greater or lesser extent, but air, soil, and similar elements cannot be completely purified.

Therefore, we need to strengthen our immunity to cope with them.

Let us first look at noise pollution -

Due to many sources of noise, noise pollution has become a major concern worldwide. It mainly includes transportation systems such as aircraft, trains, road traffic, etc. Noise pollution can also occur in industrial and residential buildings, for example, kitchen appliances such as mixers, juicers, pressure cookers, and other devices such as vacuum cleaners, washing machines, TVs, dryers, coolers, etc.

Some people become accustomed to this noise, but continuous exposure adversely affects their hearing.

Some even become permanently deaf.

Some experience reduced concentration.

Many factories continuously produce harsh noise, and people working there often develop hearing loss.

Among those who become deaf, about one-third are found to have noise pollution as the cause.

Some people have the habit of listening to loud music; this is also a warning for them because loud noise is always harmful.

Listening to harsh and loud sounds not only causes hearing loss but also leads to increased blood pressure, a faster heartbeat, irritability, and aggression.

Large-scale tree planting and maintenance should be carried out in areas affected by noise pollution.

The leaves of these trees help reduce the intensity of sound.

Next, let us look at water pollution -

In the case of water, there are natural impurities and human-made or artificial impurities.

Natural impurities are generally not dangerous and include -

1. Dissolved gases (e.g., nitrogen, CO2, H2S, etc.)

2. Dissolved minerals (Mg, Na, etc.)

3. Impurities (sand, silt, clay)

4. Microorganisms.

Artificial impurities arise due to human error, urbanization, and industrialization, and include -

1. Sewage containing biodegradable organic matter and disease-causing organisms.

2. Industrial and commercial waste.

3. Agricultural pollutants—chemicals, etc.

Water-related diseases include:

Viral -

Bacterial - etc.

Next, let us look at air pollution -

Air pollution is a social problem.

It cannot be completely avoided. It includes:

1. Emissions from automobiles—hydrocarbons, CO, lead, NO2, particulate matter.

2. Industries.

3. Household sources.

4. Tobacco smoke.

This results in -

Disorders of the respiratory system,

Reduced oxygen-carrying capacity of the blood,

Fatigue,

Memory loss, etc.

To address this:

Use public transportation.

Whenever possible, buy battery-powered vehicles in the future.

Electricity generation also causes air pollution, so if everyone generates the electricity needed for their home using rooftop solar power, it will help reduce pollution.

Next, let us look at land pollution -

The use of fertilizers, pesticides, etc. in agriculture is necessary, but it affects the soil.

Air and water pollutants also contaminate the soil.

Industrial waste is dumped in open fields and rivers.

Household waste, such as soapy water, also contributes.

Air pollution can contaminate soil through acid rain.

The effects of soil pollution on human health include hormonal disorders, stomach ailments, infections, etc.

To prevent this:

Use fertilizers and pesticides according to expert advice, ensuring they are used in appropriate amounts.

Improve immunity, etc.