Strong Wind and Joint Pain

वाहता तीव्र वारा आणि सांधे दुखी

नमस्कार मी डॉक्टर सतीश वसंत शिंदाडकर आज आपण

वाहता तीव्र वारा आणि सांधेदुखी

सांध्यांचे विकार

यांचा काय संबंध आहे ? या विषयी बघणार आहोत

शरीरामध्ये वात पित्त आणि कफ हे तीन प्रकारचे दोष असतात आणि

हे तीनही प्रकारचे दोष जर सुस्थितीत असतील

योग्य प्रमाणात असतील तर

आपणास कोणतेही व्याधी होणार नाही परंतु

यांच्यात जर काही कमी जास्तपणा झाला तर

निश्चितच आपल्याला व्याधीची लक्षणे किंवा

व्याधी निर्माण होणारचआयुर्वेद शास्त्रानुसार वातदोष याचा सृष्टीतील

वाऱ्याशी संबंध जोडला गेला आहेआयुर्वेदामध्ये एक श्लोक आलेला आहे त्यात म्हटलेलं आहे

पित्त पंगू कफो पंगू पंगो मलधातव:म्हणजे शरीरातील पित्त दोष

कफदोष हे पंगू आहेत

पांगळे आहेत

त्यांना एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी वायुच नेऊ शकतो म्हणजे

जसे सृष्टीमध्ये वायू असतो आणि तो वायू

अग्नीला म्हणा किंवा ढगांना म्हणजेच पाण्याला

दुसरीकडे घेऊन जात असतो ते स्वतःहून

जाऊ शकत नाही त्याला कारण भूत हा वाराच असतो

त्याचप्रमाणे आपल्या शरीरामध्ये देखील वात हाच

प्रमुख आहे

जो इतर कोणतेही लक्षण निर्माण करण्यासाठी

इतर दोषांची लक्षणे निर्माण करण्यासाठी प्रमुख आहेवातदोष सर्वसांध्यांमध्ये असतो

हालचाल करणे

हा वाताचा एक महत्त्वाचा गुण आहे म्हणून

शरीर अवयवातील सर्व हालचालींना तोच जबाबदार असतो

सांध्यांमध्ये निर्माण होणाऱ्या आजारांना अथवा

आजारांच्या लक्षणांना देखील वात दोषच

कारणीभूत असतो

वेदना हे वाताचे वैशिष्ट्यपूर्ण लक्षण असून

कोणत्याही आजारातील दुखणे म्हणजेच

निश्चितच त्या ठिकाणी वातदोष वाढलेला असणे किंवा

वातदोषामध्ये काहीतरी गडबड झालेली असणे

हे निश्चितच असतेवात हा गुणाने रुक्ष म्हणजे कोरडा आहे त्यामुळे

शरीराच्या कोणत्याही भागांमध्ये रुक्षता

कोरडेपणा येणं हे देखील वातदोष वाढल्याचीच लक्षणे असतात

उदाहरणार्थ त्वचा जर कोरडी पडलेली असेल तर

त्यात देखील वात दोषच सहभागी असतो जसं

आपण कुठेही बघितलं की ज्या ठिकाणी पाणी आहे आणि

सतत वारा वाहत असेल तर तिथलं पाणी सुकून जातं

तिथल भाग कोरडा होतो त्याच पद्धतीने

आपल्या शरीरामध्ये देखील वात दोष वाढलेल्या असेल तर

त्या ठिकाणी कोरडेपणा निर्माण होतो आणि असा हा कोरडेपणा

त्वचेवर

सांध्यांच्या ठिकाणी

दोन सांध्यांमध्ये असणाऱ्या स्निग्धतेला कमी करून

त्या ठिकाणी सांध्यांमध्ये आवाज निर्माण जो होतो

तो कोरडेपणानेच निर्माण झालेला असतो म्हणजे

ज्या ज्या ठिकाणी रुक्षता कोरडेपणा येत असते

त्या त्या ठिकाणी वातदोषाचा संबंध असतो म्हणून

ज्या ज्या ठिकाणी रुक्षता म्हणजे कोरडेपणा आणि वेदना असतात

त्या त्या ठिकाणी वातदोषच कारणीभूत असतो

आता हा वातदोष जसा शरीरामध्ये वाढतो

त्यात आहारातील कारणांना

आपल्याला माहितीच आहे की जी आहार द्रव्य आहेत की

जी कोरडी आहेत रुक्ष आहेत

पचायला अगदी हलकी आहेत

जे खूप काळासाठी लंघन म्हणजे उपवास करत असतात

त्यांच्यामध्ये देखील वात दोष वाढतो आणि

अन्यवात दोषांच्या विकारांच्या संदर्भात

आपण माझ्या अन्य youtube चैनल मध्ये बघितलेला आहे परंतु

आजचा आपला जो विषय आहे की ज्यामध्ये आपण

सृष्टीतील वारा आपल्या शरीरात कसा वातदोष वाढवू शकतो जसे

आपण जर रोज प्रवास करीत असाल

प्रामुख्याने दुचाकी वाहनांवरून जर प्रवास करीत असाल तर

वाहत्या आणि तीव्र वाऱ्याचा संपर्क आपल्याला येत असतो आणि

अशा वाहत्या वाऱ्याच्या संपर्कामुळे सुद्धा

शरीरामध्ये वातदोष वाढवू शकतो तसेच

दुचाकी व्यतिरिक्त आपण फोर व्हीलर किंवा एसटी बस

किंवा रेल्वेने प्रवास करीत असू आणि जर

आपण खिडकीजवळ बसून तीव्र वारा आपल्या शरीरावर

आपल्या चेहऱ्यावर येत असेल तर

आपल्याला आपल्या शरीरामध्ये वात दोष वाढल्याशिवाय राहणार नाही

त्याच पद्धतीने आपण घरामध्ये जरी राहत असू आणि

डायरेक्ट फॅन चा तीव्र वारा

आपल्या शरीराच्या संपर्कात येत असेल तेव्हा देखील

आपण त्या ज्या शरीर अवयवाशी तीव्र वाऱ्याचा

ज्या ज्या शरीर अवयवाशी संबंध येईल

त्या त्या संबंधित अवयव किंवा अंगाच्या संबंधित

त्वचा

स्नायू

सांधे

हाड यांच्यावर त्याचा परिणाम होऊन त्यांच्या हालचालींवर

निर्बंध येतात

वात दोष त्या ठिकाणी वाढतो आणि वेदनादेखील निर्माण

होतात

अशा या सगळ्या गोष्टी लगेच होत नसतात तर

त्यांना काही निश्चित काळ लागतो

ह्या गोष्टी अगदी हळूहळू होत असतात आणि

असा हा असंतुलित वात 

शरीराच्या मध्ये अनेक वाताची लक्षणे निर्माण करून

संधिवात

आमवात 

वातरक्त इत्यादी अनेक प्रकारचे सांध्यांचे

विकार निर्माण होत असतात त्यामुळे

जे लोक सातत्याने प्रवास करत असतात

त्यांनी आठवड्यातून एकदा तरी संपूर्ण शरीराचं तेल अभ्यंग म्हणजेच तेलाची मालिश वैद्यकीय सल्ल्याने

प्रकृती नुसार तेलाचा वापर करून घ्यावी तसेच

जे व्यक्ती FAN तीव्र वारा डायरेक्ट घेत असतात त्यांनी असे टाळावे आणि वारा डायरेक्ट आपल्या अंगावर न येता

बाजूने फिरून येईल आणि तो तीव्र नसेल

अशी काळजी घ्यावी

जर या पद्धतीची वाऱ्याच्या संदर्भातील काळजी घेतली तर

निश्चितच सांध्यांचे विकार टाळता येऊ शकतात

Strong Wind and Joint Pain

Hello, I am Dr. Satish Vasant Shindadkar. Today we are going to look at

strong, blowing wind and joint pain

joint disorders

what is the relationship between these ?

According to Ayurveda, there are three types of doshas in the body: Vata, Pitta and Kapha, and

if all three types of doshas are in a balanced state

and are present in the proper proportion, then

we will not suffer from any disease, but

if there is any deficiency or excess among them, then

certainly symptoms of disease or

disease itself will develop

According to Ayurveda, Vata dosha is associated with

wind in nature

There is a verse in Ayurveda which says

Pitta pangu kapho pangu pango maladhatava:

meaning the Pitta dosha in the body

and Kapha dosha are lame

they are immobile

only Vayu can carry them from one place to another, meaning

just as there is wind in nature and that wind

carries fire or clouds, that is, water,

from one place to another, they cannot

move on their own, the elemental cause is the wind

in the same way, in our body too, Vata is

the principal factor

which is responsible for producing

the symptoms of other doshas

Vata dosha is present in all the joints

movement

is an important quality of Vata, therefore

it is responsible for all movements of the body's organs

Vata dosha itself is also

responsible for diseases that develop in the joints or

the symptoms of those diseases

Pain is a characteristic symptom of Vata, and

pain in any disease means that

certainly Vata dosha has increased at that site or

there is definitely some disturbance in Vata dosha

Vata is dry by nature, therefore

dryness in any part of the body

is also a symptom of increased Vata dosha

For example, if the skin is dry, then

Vata dosha is also involved in it, just as

wherever we look, if there is water and

a strong wind is continuously blowing, the water there dries up

and that area becomes dry, in the same way

if Vata dosha increases in our body, then

dryness develops at that place, and such dryness

on the skin

at the joints

reduces the lubrication between two joints

and the sound that develops in the joints at that place

is caused by dryness itself, meaning

wherever dryness occurs

there is an association with Vata dosha, therefore

wherever there is dryness and pain

Vata dosha itself is responsible

Now, as this Vata dosha increases in the body,

dietary factors also contribute

we already know that the foods

that are dry

and very light to digest

and those who practice prolonged langhana, that is fasting,

also develop increased Vata dosha, and

regarding other disorders of Vata dosha

we have discussed them on my other YouTube channel, but

today our topic is how

wind in nature can increase Vata dosha in our body, for example

if you travel every day

especially if you travel on two-wheelers

you are exposed to strong, blowing wind, and

such exposure to blowing wind can also

increase Vata dosha in the body, likewise

apart from two-wheelers, if we travel by a four-wheeler or ST bus

or by train, and if

we sit near the window and strong wind comes onto our body

and onto our face, then

Vata dosha in our body will inevitably increase

In the same way, even if we are staying at home and

strong wind directly from a FAN

comes into contact with our body, then too

whichever body part comes into contact with strong wind

and whichever body part is exposed to it

the corresponding organ or body part's

skin

muscles

joints

bones are affected, and their movements become

restricted

Vata dosha increases at that site

and pain is also produced

All these things do not happen immediately, but

they take some definite amount of time

these things happen very gradually, and

such imbalanced Vata

produces many symptoms of Vata in the body, causing

Sandhivata

Amavata

Vatarakta and many other types of joint

disorders to develop, therefore

people who travel continuously

should have a full-body oil abhyanga, that is, an oil massage, at least once a week, under medical advice, using oil according to their

constitution, and also

those individuals who directly take strong wind from a FAN should avoid this, and instead ensure that the wind does not come directly onto their body but

comes after circulating from the side and is not strong

such care should be taken

If precautions regarding wind are taken in this manner,

joint disorders can certainly be prevented