How to Increase Appetite in Young Children with Healthy Foods and Active Play

लहान मुलांची भूक वाढविण्यासाठी

नमस्कार मी डॉक्टर सतीश वसंत शिंदाडकर - - -  लहान मुलांचे बाबतीत जवळपास सर्वच मुलं जेवणाचा कंटाळा करतात असे दिसत आहे आणि त्यामुळे

त्यांना भूक न लागणे असे लक्षण जाणते अजाणते पणे निर्माण होत आहे

अक्षरशः काही मुलं

मला चॉकलेटची भूक आहे

मला पिझ्झा बर्गर इत्यादी खाण्याची भूक आहे असं म्हणतात म्हणजेच

ते इतर पदार्थ सेवन करीत नाही आणि मला भूक नाही असे सांगत असतात

भूक न लागणे हा एखाद्या आजाराचा संकेत देखील असू शकतो परंतु

त्या व्यतिरिक्त आपल्या मनासारखं आपल्याला आवडेल असं जेवण न मिळाल्याने मुलं अशा पद्धतीने भूक नसल्याचा बहाणा बनवीत असतात

अनेक मुलं मला काहीतरी चांगलं खायला दे असं आपल्या आईला सांगत असतात

आणि

नेमकं चांगलं काय ? याची व्याख्या त्यांना देखील सांगता येत नसते तर

कित्येक मुलं - - - मॅगी / / / नूडल्स / / / विविध प्रकारचे फास्ट फूड / / /  चटपटीत पदार्थ - - - याला चांगलं जेवण समजतात आणि

इतर जेवणाची टाळा करीत असतात

अशाच गोष्टीमुळे त्यांना आरोग्याच्या संदर्भातील अनेक समस्या निर्माण होऊ शकतात

पोषक आहार न घेतल्यामुळे त्यांचे शरीर

अनेक रोगांना लवकर बळी पडू शकते तसेच

विविध पोषक घटक आणि जीवनसत्व न मिळाल्यामुळे

बौद्धिक विकास देखील खुंटत असतो

अशा वेळी मुलांना त्यांच्या आवडीचेच पदार्थ देण्याऐवजी त्यांना

आरोग्यविषयक माहिती पुरवावी

आरोग्य विषयक माहितीमुळे निश्चितच त्यांच्या मनावर त्याचा पगडा घट्ट बसून सुखकर आणि हितकर ह्या गोष्टी त्यांना समजू शकतात

पालकांनी देखील रोज रोज एकाच चवीच्या भाज्या मुलांना देऊ नये यामुळे

देखील त्यांना कंटाळा येऊ शकतो तसेच

पहिल्यापासून चॉकलेट / / / बिस्कीट / / / केक / / / फरसाण // / / सोड्याची पदार्थ / / / कोल्ड ड्रिंक्स इत्यादींची सवय लावू नये

अन्य गोष्टींमध्ये मुलांना मैदानी खेळ खेळण्याचा पहिल्यापासून सराव करावा

यामध्ये प्रामुख्याने - - -  खो-खो - - - - दोरीवरच्या उड्या - - -  रनिंग - - - सायकलिंग - - - क्रिकेट - - -  व्हॉलीबॉल - - - बास्केटबॉल इत्यादी व्यायाम करू द्यावे सोबत योगासन आणि पोहण्याचा व्यायाम हा देखील महत्त्वपूर्ण आहे

भूक वाढीसाठी शक्यतो कोणतेही लिव्हर टॉनिक देण्याचे टाळावे

भूक कमी लागणे आणि सोबत वजन कमी होत असेल तर

डॉक्टरांचा सल्ला घेणे गरजेचे आहे

अनेक मुलांच्या बाबतीत कृमी म्हणजेच जंत हे देखील एक समस्या असते आणि

त्यामुळे देखील भूक लागत नसते परंतु

जंत असणाऱ्या व्यक्तींमध्ये आठवड्यातून एक किंवा दोन दिवस खूप अधिक प्रमाणात भूक लागत असते आणि इतर दिवशी भूक नसते तसेच

अन्य काही लक्षणे आहेत ती वैद्यकीय सल्ल्याने समजून घेऊन उपचार करावेत   

अशा प्रकारे लहान मुलांच्या भूक न लागण्याच्या कलेला समजून पालकांनी त्यावर मात करावी

How to Increase Appetite in Young Children with Healthy Foods and Active Play

A child who suddenly pushes food away can make any caregiver feel worried. In many cases, appetite changes are temporary, but they still need gentle attention, especially when meals turn into daily struggles.

This guide is for general information only and does not replace medical advice.

Why young children may lose interest in food

Children can eat less for many simple reasons. Growth may slow after the toddler years, so they may not feel as hungry as before. Teething, constipation, tiredness, minor illness, or too many drinks between meals can also affect appetite.

Mood and routine matter too. A child who is distracted by screens, pressured to finish food, or offered snacks close to dinner may show little interest in a proper meal.

Some children refuse food because meals feel repetitive. If the same dal, rice, roti, or sabzi appears every day in the same way, boredom can set in.

How fast food and snacks affect appetite

Chips, biscuits, sweets, packaged juices, fried snacks, and fast food can quickly fill a small stomach. They often contain excess salt, sugar, and unhealthy fats, while offering little fibre, protein, or vitamins.

When children eat these foods often, they may start preferring strong, salty, or sweet flavours. Regular intake can increase the risk of poor nutrition, constipation, unhealthy weight gain, dental problems, and low energy.

The goal is not to ban every treat. It is to make nutritious food the everyday choice and keep junk food occasional.

Offer healthy foods in simple, appealing ways

Start with small portions. A full plate can feel overwhelming, but two spoons of dal, a few bites of vegetable paratha, or a small bowl of curd rice feels manageable.

Try child-friendly options such as:

Vegetable upma with curd

Moong dal chilla with paneer filling

Idli with sambar

Egg or paneer bhurji with soft roti

Fruit with homemade peanut or sesame chikki

Poha with peas and carrots

Introduce new foods slowly. Pair one new item with a familiar favourite. Avoid forcing bites, as pressure can make refusal stronger.

Add variety to prevent meal boredom

Variety does not mean cooking something complex every day. Change the colour, texture, shape, or dip.

For example, serve carrots as soft cooked sticks one day, grated in paratha another day, and mixed into dal the next. Rotate grains like rice, roti, dosa, millets, and oats. Add colourful fruits and vegetables to make plates more inviting.

Use active play to build hunger

Physical activity helps children use energy, sleep better, and feel naturally hungry. Outdoor play, running, cycling, dancing, skipping, climbing, or simple ball games can support appetite.

A short play session before meals often works better than sitting indoors with screens. Keep water available, but avoid filling the child with milk or juice just before food.

FAQ

How long is low appetite normal in young children?

A few days of lower appetite can happen during illness, teething, or routine changes. If it lasts, worsens, or affects growth, speak to a paediatrician.

Should I give appetite tonics?

Do not give appetite medicines or tonics without medical advice. A doctor can check the cause and guide safe treatment if needed.

What if my child only wants snacks?

Set regular meal and snack times. Offer snacks like fruit, curd, makhana, boiled chana, or homemade laddoos instead of packaged foods.

Can milk reduce appetite?

Yes, too much milk can fill the stomach and reduce interest in meals. Ask a doctor about the right amount for your child’s age.

A calm approach works best

To increase appetite in young children, focus on routine, variety, active play, and patient feeding. If appetite loss continues, or there is weight loss, vomiting, fever, fatigue, or poor growth, seek medical advice promptly.