Eat Sweet Dishes with Care

स्वीट डिश जपून खा

नमस्कार मी डॉक्टर सतीश वसंत शिंदाडकर - - - आपण आज एका स्वादिष्ट पण - - - - अशास्त्रीय पद्धतीने - - - सेवन करण्यात येत असणाऱ्या स्वीट डिश - - - याबद्दल माहिती करून घेणार आहोत

आहारात स्वीट डिश असणे काही गैर नाही परंतु आपल्याकडे - - - जेवणाच्या शेवटी स्वीट डिश खाण्याची रुजलेली पद्धत - - - घातक आहे - - - अशा या जेवणाच्या शेवटी भरपूर प्रमाणात घेतलेल्या स्वीट डिश चे परिणाम - - - नक्कीच कडू होतात - - - याचा अनुभव जवळपास सर्वांनाच आलेला असतो - - - तरी देखील समाजात वावरताना - - - दुसऱ्यांचे अनुकरण करणे - - - //  पाश्चात्य संस्कृतीच्या अनुकरण करणे - आपण सोडत नाही

आहार सेवन करताना - - - तो कोणत्या वेळी घ्यावा आणि कोणत्या क्रमाने घ्यावा - - - याचा विचार आयुर्वेदामध्ये ठळकपणे केलेला आहे - - - - प्रत्येक अन्न घटकांमध्ये - विशिष्ट चवी असतात जसे - - -  मधुर म्हणजे गोड - - - आम्ल म्हणजे आंबट - -  लवण म्हणजे खारट - - - तिखट - - - कडू आणि तुरट अन्नाची चव ही जिभेला असते - - - -    पुढे पचनाच्या संदर्भात चवीला महत्त्व नसते

प्रत्येक चवीचा म्हणजे रसाचा शरीरास उपयोग आहे - - - - - - - - एखादा रस अधिक प्रमाणात सेवन केला तर त्याचे दुष्परिणाम देखील होत असतात - - -   सहा रसयुक्त आहार प्रत्येक मनुष्याने नेहमी घ्यावा असे आयुर्वेदामध्ये म्हटले आहे - - - - - -- - - - - -  आणि ते कोणत्या क्रमाने घ्यावे - - - - - - याचा विचार देखील आयुर्वेदामध्ये आढळतो - - - - - - या रसांमध्ये प्रथम मधुर रस म्हणजे गोड पदार्थ सेवन करावे - - - - यामुळे वातदोष कमी होतो - - - - - - - - मधुर पदार्थ शरीराला शक्ती प्रदान करतात - - - - - - मधुर पदार्थ म्हणजेच गोड पदार्थ जरी शरीराला बल देणारे असले - - - तरी ते पचनात जड असल्याने त्याचे प्रमाणे आवश्यक तेवढेच ठेवावे - - - - - - - आंबट खारट जसे चटणी - - - लोणचे कोशिंबीर हे पदार्थ पचनास मदत करतात म्हणून यांचे देखील थोडे थोडे प्रमाण आहारात असावे - - - - - -  योग्य प्रमाणात घेतलेले कडू - - - तिखट आणि तुरट रसाचे पदार्थ आपल्या शरीरातील - - - -  वात पित्त कफ दोषांना सुस्थितीत ठेवण्याचे काम करतात आपल्याकडे मेथी - - - कारले - - - गिलके - - - दोडके - - - दुधी अशा विविध भाज्या केल्या जातात - - - यामध्ये हे रस असतातच आणि - - - अशा विविध भाज्या आपल्या आहारात असल्यास निरोगी आयुष्य नक्कीच प्राप्त होईल

आहारात सुरुवातीला गोड अन्न सेवन करावे - - - असे आयुर्वेदातील आहार संकल्पना सांगते - - - - कारण आपण जेव्हा आहार घेतो तेव्हा - - - - आपल्याला भूक लागलेली असते आणि अशा अग्नीला पचण्यास जड असणाऱ्या गोड आहाराला प्रथम दिल्यास - - -  तो अग्नि शांत होत असतो - - - - - - गोड चव शरीराला उत्तेजनात देते आणि - - - इंद्रियास प्रसन्नता देऊन - - - शरीरात एक प्रकारचा जोश उत्पन्न करून देत असते

मधुर म्हणजे गोड हा रस क्षय म्हणजे टी बी असणाऱ्या रुग्णांना उत्तम असतो - - - बाळंतिणीचे दूध वाढवितो - - - - हाडे जोडण्यास मदत करतो - - - आयुष्य वाढवतो - - - वात आणि पित्त दोष कमी करतो पण अति सेवन केल्याने स्थूलता वाढवतो - - - - - - - भुक कमी करतो - - - - -  मधुमेहासारखे आजार उत्पन्न करतो - - - - - शरीरात अतिरिक्त मेद आणि कफ वाढून मेदाच्या गाठी उत्पन्न करतो - - - - - श्वास दमा इत्यादी विकार देखील उत्पन्न होऊ शकतात म्हणून प्रमाणातच गोड पदार्थ सेवन करावेत

स्वीट डिश या प्रकारात आपल्याकडे - - - - - - - गुलाबजाम - - - मावा - - - दही - - - श्रीखंड - - -  बासुंदी इत्यादी अनेक दुधाच्या पदार्थांचे सेवन केले जाते - - - -   हे सर्व पदार्थ पचना जड असतात आणि आहाराच्या शेवटी सेवन केले जातात

समारंभातील भोजनानंतर हे पदार्थ खाणं म्हणजे एक प्रकारे व्याधीला आमंत्रण देण्यासारखे आहे - - - - - -  कारण समारंभात गरजेपेक्षा अधिक प्रमाणात भोजन केले जाते आणि त्यानंतर पोटात जागा नसताना अक्षरशः बळजबरीने हे पदार्थ सेवन केले जातात - - - - वास्तविक हे पदार्थ आहाराच्या सुरुवातीस आणि मध्ये घेणे शास्त्राला धरून आहे - - - -  परंतु शेवटी घेणे म्हणजेच वैद्याचे दर्शन लवकरच घडविणारे ठरते

स्वीट डिश हा आहारातला प्रकार शक्यतो - - - - - सकाळच्या जेवणात असावा कारण सकाळी पचनशक्ती उत्तम असते - - - -  थोडेफार अधिक प्रमाणात सेवन करण्यात आले तरी विशेष त्रास होत नाही - - - - - -  परंतु रात्रीच्या वेळी हे पदार्थ खाण्यात आले तर - - - - - नक्कीच व्याधी होण्याची संभावना असते

स्वीट डिश ही संकल्पना पाश्चात्त्यांकडून आपल्याकडे आली असली - - - -  तरी आपण त्याचे अनुकरण करताना त्यात थोडा बदल करून - - -  त्यांच्याप्रमाणे आहाराचे शेवटी देखील घेऊ शकतो पण - - - - - - - -  त्यात हल्ली असणाऱ्या पदार्थांच्या ऐवजी आपण - - - - - - पाचक फळांचा समावेश या डिशमध्ये केल्यास उत्तम जसे - - -  पपईच्या फोडी - - - - संत्री मोसंबी - - -  द्राक्ष - - -  अननस घेऊन स्वीट डिशचा आनंद उपभोगु शकतो

आपल्या शरीरासाठी निरोगी जीवन जगण्यासाठी सर्व चवींची म्हणजे सर्वच रसांची आवश्यकता असते यामुळेच शरीर निरोगी राहते - - - -  केवळ अधिक प्रमाणात गोड खाण्याने किंवा तिखट खाण्याने आरोग्य प्राप्ती होत नसते - - - - - - -    आयुर्वेदिक आहार संकल्पना आपल्या प्रकृतीनुसार  - - - - -     वैद्यांकडून प्रत्येकाने समजून घेतल्यास निरोगी आस्वाद युक्त दीर्घ आयुष्य मिळणे सहज शक्य आहे

Eat Sweet Dishes with Care

Hello, I am Dr. Satish Vasant Shindadkar. Today, we are going to learn about a delicious but unscientifically consumed sweet dish.

There is nothing wrong with including a sweet dish in your diet. However, the common practice of eating a sweet dish at the end of a meal is harmful. The consequences of consuming a large quantity of sweet dishes after a meal are certainly unpleasant. Almost everyone has experienced this. Yet, while living in society, we continue to imitate others and follow Western customs.

Ayurveda clearly discusses not only what to eat but also when and in what order food should be consumed. Every food item has a specific taste, such as sweet, sour, salty, pungent (spicy), bitter, and astringent. These tastes are perceived by the tongue, but once digestion begins, the taste itself no longer matters.

Each taste (rasa) has a specific benefit for the body. However, consuming any one taste in excess also leads to harmful effects. Ayurveda recommends that everyone regularly consume food containing all six tastes. It also explains the order in which they should be eaten.

According to Ayurveda, sweet foods should be consumed first. This helps reduce Vata dosha. Sweet foods provide strength to the body. Although they are nourishing, they are also heavy to digest, so they should be eaten only in the required quantity.

Sour and salty foods such as chutney, pickles, and salads aid digestion, so they should also be included in small amounts. Foods with bitter, pungent, and astringent tastes help maintain the balance of Vata, Pitta, and Kapha doshas. We commonly prepare vegetables such as fenugreek, bitter gourd, ridge gourd, sponge gourd, and bottle gourd. These vegetables naturally contain these tastes, and including a variety of them in the diet certainly contributes to a healthy life.

Ayurveda recommends beginning a meal with sweet foods because when we start eating, we are hungry. Giving the digestive fire (Agni) food that is heavy to digest at the beginning helps satisfy and regulate it. Sweet taste also stimulates the body, pleases the senses, and creates a sense of energy and enthusiasm.

The sweet taste is especially beneficial for patients suffering from wasting diseases such as tuberculosis (TB). It promotes breast milk production in nursing mothers, helps heal bones, increases longevity, and reduces Vata and Pitta doshas. However, excessive consumption increases obesity, reduces appetite, causes diseases such as diabetes, increases excess fat and Kapha, leads to fatty lumps, and may also contribute to breathing disorders such as asthma. Therefore, sweet foods should always be consumed in moderation.

In the category of sweet dishes, people commonly consume items such as gulab jamun, mawa-based sweets, yogurt, shrikhand, basundi, and many other milk-based preparations. All of these are heavy to digest and are usually eaten at the end of the meal.

Eating such foods after a feast or at a social gathering is, in a way, like inviting disease. At such events, people usually eat more than necessary, and even when there is no space left in the stomach, these sweets are consumed almost forcefully. In reality, according to Ayurvedic principles, these foods should be eaten at the beginning or during the meal. Eating them at the end only increases the likelihood of needing to visit a doctor sooner.

Sweet dishes should preferably be included in the morning meal because digestion is strongest in the morning. Even if a slightly larger quantity is consumed then, it usually does not cause significant problems. However, eating these foods at night certainly increases the likelihood of illness.

Although the concept of the sweet dish came to us from the West, we can modify the practice while following it. Instead of today's heavy desserts, we can include digestive fruits in the dessert course, such as slices of papaya, oranges, sweet lime, grapes, and pineapple, and still enjoy a sweet ending to the meal.

For a healthy life, our body needs all tastes—all six rasas. This balance is what keeps the body healthy. Merely eating excessive amounts of sweet or spicy foods does not lead to good health. If everyone understands the Ayurvedic principles of diet according to their individual constitution with the guidance of an Ayurvedic physician, it is entirely possible to enjoy healthy food and achieve a long, healthy life.