Coriander Benefits in Ayurveda and Daily Diet for Digestion, Fever and Health

धन्यांचा (धणे) आरोग्यासाठी वापर

नमस्कार मी डॉक्टर सतीश वसंत शिंदाडकर आज आपण - - - -   प्राचीन काळापासून आहारात आणि औषधी स्वरूपात धने वापरले जातात - - -  त्या बद्दल बघणार आहोत - -

चरक संहितेत व अन्य महत्त्वाच्या आयुर्वेदाच्या ग्रंथांमध्ये

तहान भागविणारे

शरीराला शीतता देणारे

ताप / /  अपचन / / / अतिसार इत्यादी अनेक रोगांची उत्तम औषध म्हणून

धण्याचा उल्लेख आहे

हिरवे धने म्हणजे कोथिंबीर ही - - -  विविध पदार्थांमध्ये टाकल्यास

पदार्थ स्वादिष्ट होतात

पदार्थांना सुगंध येतो आणि पदार्थ आकर्षक देखील होतात

धने चवीला तुरड / / / गोड असून

वाढलेला वात / / पित्त / / कफ या तिन्ही दोषांना योग्य स्थितीत आणतात

धणे लघवीचे प्रमाण वाढवतात

भूक व्यवस्थित करतात

पचनास मदत करतात

अन्नाची रुची वाढवतात

दृष्टी सुधारतात

मुळव्याध आणि कृमी या रोगांचा देखील नाश करतात

धन्याचे मुख्य कार्यक्षेत्र पचन वह संस्था असून

रस आणि रक्तावर देखील उत्तम कार्य करतात

पोटाचे सर्व प्रमुख विकार जसे

भूक न लागणे

पचन व्यवस्थित न होणे

पोट भरल्यासारखे वाटणे

पोटफुगी

पोटात आवाज होणे

पोटदुखी

उलटी होणे

सारखी सारखी तहान लागणे

घशास कोरड पडणे इत्यादी मध्ये धने उत्तम औषधी आहे

धण्यात असणारे सुगंधी तेल - - - पोटातील सूक्ष्म कृमी आणि किटाणूंचा नाश करते

अति तेलकट तिखट आहारामुळे - - -  

शरीरात पित्त वाढते

आग होते आणि क्वचित प्रसंगी उलट्या देखील होतात अशा वेळी

धने आणि खडीसाखर पाण्यासोबत सेवन केल्यास बरे वाटते

उन्हाळ्यात पित्त प्रकोपामुळे

ताप येण्याची शक्यता असते तसेच

सोबत शरीरात आग होणे विशेषत: डोळ्यांची / / / तळहात तळपायांची आग

सारखी सारखी तहान लागणे

लघवीला जळजळ होणे इत्यादी लक्षणे निर्माण होत असतात

अशा वेळी धन्याचे पाणी खडीसाखर टाकून सेवन केल्यास

पित्त दोष कमी होतो आणि

ही सर्व लक्षणे संपुष्टात येतात

उन्हाळ्यात नाकातून / / /  तोंडातून / / / लघवी वाटते किंवा गुदा मार्गातून

रक्तस्त्राव जर होत असेल तर

धने / / / / काळी मनुका यांना एकत्र कुटून

 साखर पाण्यासोबत सेवन केल्यास चांगला फरक पडतो

अशा पद्धतीने धने आपण औषधी रूपात सेवन केले तर

निश्चितच शरीरातील उष्णता कमी होण्यास मदत होते

Coriander Benefits in Ayurveda and Daily Diet for Digestion, Fever and Health

A small spoon of coriander can change a meal, and in Indian homes, it often does more than add flavour. Known as dhaniya or धणे, coriander has been used for centuries in food and traditional medicine for its cooling, aromatic and digestion-friendly qualities.

Why coriander matters in Ayurveda

In Ayurveda, coriander is valued as a gentle herb that supports balance without being harsh on the body. Classical texts such as the Charaka Samhita refer to herbs like coriander in the context of digestion, appetite, fever-related discomfort and excess thirst.

Ayurvedic tradition often describes coriander as having a cooling effect. This is why coriander seed water is commonly used in home remedies during warm weather or when the body feels heated. It is also considered useful for supporting agni, the digestive fire, especially when appetite feels low.

This article is for general information only. For fever, ongoing digestive trouble or any serious health condition, medical advice is essential.

Benefits for digestion, fever and thirst

Coriander seeds contain natural oils that give them their warm, citrusy aroma. These compounds may help reduce bloating and support smoother digestion after meals.

Common traditional uses include:

Digestive issues - Roasted coriander seed powder is often added to buttermilk, dals and vegetable dishes to support digestion.

Low appetite - Its fragrance can make food more appealing, which may help when appetite is dull.

Fever and thirst - Coriander seed water is traditionally used as a cooling drink. It may soothe dryness and excessive thirst, especially in hot Indian weather.

How coriander improves everyday cooking

Fresh coriander leaves brighten chutneys, poha, upma, dal, sabzi and chaats. Seeds add depth to masalas, pickles and curries. When lightly roasted, coriander seeds release a nutty, lemony aroma that makes food taste fuller without making it heavy.

Easy ways to use coriander daily

Try these simple habits:

Add chopped coriander leaves just before serving dal or sabzi.

Drink coriander seed water after soaking seeds overnight and straining them in the morning.

Use roasted coriander powder in curd, chaas or raita.

Add crushed coriander seeds to parathas, soups or khichdi.

FAQ

Is coriander good for digestion?

Yes, coriander is traditionally used to support digestion and reduce bloating. It works best as part of a balanced diet.

Can coriander help in fever?

Ayurveda uses coriander for its cooling nature, especially for thirst and heat discomfort. Fever should still be checked by a doctor if it persists.

Are coriander leaves and seeds equally useful?

Both are useful, but in different ways. Leaves add freshness and nutrients, while seeds are more commonly used for digestion and cooling remedies.

Coriander is simple, affordable and deeply rooted in Indian food wisdom. Used daily in small amounts, it can support flavour, appetite and overall digestive comfort.